حفاظت از جان و مال و حقوق و امنیت شهروندان از وظایف دولت است.

استان خوزستان با وسعت ۶٣۶٣٣ کیلومتر مربع در جنوب غربی کشور واقع است، از شمال به استان لرستان، ‌از شمال شرق به استان چهار محال و بختیاری،‌ از شرق به استان کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب شرق به استان بوشهر،  از جنوب به خلیج فارس، از غرب به کشور عراق و از شمال غرب به استان ایلام محدود می‌شود. استان خوزستان  از جمله یکی از مهم‌ترین و با ارزش‌ترین مناطق ایران است.
در طی هشت سال جنگ  میان و عراق،  بیش از یک میلیون و ٣٨٠ هزار هکتار از زمین‌های استان مین‌گذاری شده که تاکنون بیش از یک میلیون و ١٠٠ هزار هکتار پاک‌سازی شده‌اند. نوع انفجارها و وسیله انفجار در خوزستان متفاوت است.  در خوزستان بیش‌ترین عامل انفجار،  ابزار و آلات جنگی  و مهمات عمل نکرده است. ناحیه کاشت مین در خوزستان به شکل متمرکز است. با این وجود اطلاعات دقیقی در مورد انفجار و تلفات در دست نیست.  کارشناسان بر این باورند که  آبادان  و  پنج کیلومتری خرمشهر به شدت درگیر مهمات عمل نشده است.  نوار مرزی کنار اروندرود و محور روستایی آبادان بیش‌ترین حجم مهمات عمل نکرده را دارا است.  چنانچه سال گذشته به طور اتفاقی در دشت آزادگان جوان ١٨ ساله پایش را ای بروی مین،  از دست داد.
اصلی‌ترین مشکل در امر پاکسازی مین در خوزستان،  پراکندگی گسترده مهمات عمل نشده در این استان است.

خطر در کمین چه کسانی است؟
تردد پر خطر مردم  در مرز: بیش‌تر مردم ساکن در استان خوزستان،  در شهرهای مرزی و یا عراق فامیل دارند.  طبق رسوم،  هرسال خانواده‌ها برای دید و بازدید با یکدیگر به ویژه زمان عید فطر به آنطرف مرزها می‌روند و در معرض خطر برخورد با مین‌ها قرار می‌گیرند.  منطقه اروند کنار  نوار مرزی سیم خاردار نداشته و  منطقه علامت‌گذاری نشده است، به همین سبب  بسیاری از طوایف ساکن در این منطقه به علت رفت و آمد در این ناحیه در معرض انفجار قرار گرفته‌اند.  همچنین ماهی‌گیران بسیاری نیز  با مشکل مواجه می‌شوند.  با توجه به این‌که  ٣/١ استان بی‌سواد و یا کم سواد هستند و بیش‌تر ساکنان این مناطق، آموزش آنان در زمینه خطرات مین‌ها و مهمات عمل نشده  با شیوه  مرسوم بسیار سخت و کم اثر است.

کودکان: کنجکاوی در کودکان عامل تاثیرگذاری است. در منطقه فاو که در تیر رس دشمن بوده است گل نرم وجود دارد که مهمات عمل نکرده و مین‌ها فرو رفته‌اند و بچه‌ها در آن‌جا بازی می‌کنند. در منطقه خزعل آباد در زمان جنگ عراقی‌ها بیتوته داشته‌اند به کرات مین منفجر شده است ولی علامت‌گذاری نشده است، در حالی که آن‌جا یکی از مناطق پر رفت وآمد کودکان برای بازی است.

وجود ٢٣ هزار کودک در سن مدرسه در استان که به مدرسه نمی‌روند امر آموزش خطرات مین را به منظور افزایش آگاهی آن‌ها در اجتناب با مین و سایر مهمات عمل نشده را،  بسیار سخت می‌کند.

کودکان در شوش و دشت آزادگان بیش‌تر  به کار کشاورزی مشغول هستند به همین سبب در معرض خطر برخورد یا انفجار قرار می‌گیرند اما کار کودکان در این‌گونه مناطق تنها به کشاورزی ختم نمی‌شود.  تعداد زیادی از آن‌ها به جمع‌آوری نایلکس،  سبزی‌فروشی و یا  دست‌فروشی مشغول هستند که گاهی دیده شده که بر اثر گشتن در زباله‌ها با انفجار مین روبرو شده‌اند.
شکل کار کودکان نه تنها آن‌ها را در معرض خطر روبرو شدن با انفجار قرار می‌دهد بلکه فقر آنان و خانواده‌های‌شان مسأله دیگری را رقم می‌زند و آن تلاش برای فروش قطعات مهمات منفجر نشده است. کودکان زیادی،   پوکه‌ها را جمع‌آوری می‌کنند،  به فروش می‌رسانند و گاهی با انفجار آن‌ها در دستان‌شان روبرو می‌شوند.
اما وجود ٢٣ هزار کودک در سن مدرسه در استان که به مدرسه نمی‌روند امر آموزش خطرات مین را به منظور افزایش آگاهی آن‌ها در اجتناب با مین و سایر مهمات عمل نشده را،  بسیار سخت می‌کند. چه بسا که این ٣ هزار کودک جزو دسته‌ای از کودکانی هستند که به کار مشغول‌اند و در معرض خطر بیش‌تری قرار دارند. آن‌ها نه تنها از تحصیل محروم‌اند بلکه جان‌شان نیز در معرض آسیب قرار دارد.

عشایر: عشایر به واسطه تحرک و جابه‌جایی زیاد جمعیتی  همواره در مناطق آلوده به مین در معرض خطر قرار دارند. در استان خوزستان نیز  عشایر  ساکن در استان همدان  و لرستان،  ۶ ماه در سال را در خوزستان می‌گذرانند که جمعیت بسیاری از آنان در این مدت ۶ ماه اقامت در خوزستان در معرض خطر قرار دارند، نه تنها جان‌شان بلکه احشام آنان به عنوان تنها راه کسب درآمدشان نیز در معرض خطر انفجار هستند.  گاهی دیده شده است که به علت عدم علامت‌گذاری مناطق احتمالی پر خطر،  بسیاری از عشایر به این مناطق رفت‌وآمد می‌کنند.

کاروان راهیان نور،  بازدید از مناطق جنگی و انفجار: بازدید از مناطق جنگی یکی از مسائل استان است. دو دسته بازدیدکنندگان از مناطق مرزی و جنگی و  همچنین سربازانی که در مرز تردد دارند بیش‌تر در معرض آسیب انفجار هستند.  گاهی دیده شده است که گروه‌های مختلف مردمی که برای بازدید از مناطق جنگی به این مناطق سفر می‌کنند به علت قرار داشتن  در مناطق آلوده با انفجار، قطع عضو و یا کشته شدن  مواجه شده‌اند.  نمونه‌ای تاسف‌بار از این گونه حوادث انفجار در محل غذاخوری کاروان نور دانشجویان پزشکی در سال ۸۴ در منطقه چزابه بود که منجر به کشته شدن هفت نفر و زخمی شدن ده‌ها تن گردید.

تعداد افرادی‌که هر روز به ویژه در فصول گرم سال در معرض خطر قرار دارند کم نیست.  این خود علتی ضروری برای اندیشیدن به راه‌های موثر بر پیشگیری از خطرات احتمالی و تعهد به امر پاک‌سازی مناطق آلوده به مین و مهمات جنگی است.  نسل کودکان  امروز خوزستانی مانند نسل گذشته، شاهد جنگ نبوده‌اند اما هنوز در خطرات باقی مانده از  جنگ زندگی می‌کنند.  مسئولیت این خطرات با چه کسانی است؟

خانه حقوق بشر ایران

شهریور ماه ۱۳۸۹

بخش اول: کردستان

: ارسال به شبکه‌های اجتماعی