سفرهای استانی هیات دولت، فرصت خوبی است برای برخی مدیران اجرایی که برای به تصویب رساندن پروژه‌های عمرانی مورد نظر خود با محدودیت مواجه هستند. جاده جنگل ابر، پالایشگاه نفت بهشهر در نزدیکی تالاب میانکاله، سدهایی که جنگل‌ها را به زیر آب می‌برند و برخی کارخانه‌های آلاینده، از جمله مواردی است که با هدف دور زدن سازمان‌های زیست‌محیطی، بدون طی کردن روند مطالعات زیستی و به صورت ضرب‌الاجلی در جریان سفرهای استانی هیات دولت به تصویب می‌رسد. نکته جالب توجه در همه این پروژه‌ها  آن است که به‌رغم آن که همگی دارای پرونده‌ای قطور در سازمان محیط زیست یا  سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی هستند ولی در جریان بررسی کوتاه‌مدت هیات دولت در طول سفرها، توجه چندانی به این پرونده‌ها صورت نگرفت.

پایان مقاومت شش ساله

تصمیم‌گیری در خصوص احداث پالایشگاه بهشهر به اوایل دهه ۸۰ باز می‌گردد. با این حال به دلیل مخالفت جدی سازمان محیط زیست، احداث آن حدود ۶ سال در وضعیت معلق قرار داشت تا آن‌که مسوولان محلی و وزارت نفت تصمیم گرفتند به جای چاره‌جویی و یافتن راهکاری دوستدار طبیعت، مشکل خود را با استفاده از فرصت سفرهای استانی حل کنند. احداث پالایشگاه نفت بهشهر از مصوبات دور نخست سفر رییس جمهور به استان مازندران بوده و در دور دوم سفر، احمدی نژاد  دستور مشخص شدن هر چه سریع‌تر تکلیف این پروژه را داد.

با پیگیری‌های مسئولان شهرستان درباره این مصوبه هیئت دولت، دفتر پالایشگاه نفت مازندران در بهشهر در نخستین روزهای بهمن ۸۷ افتتاح شد و متعاقب آن، احمد علی مقیمی نماینده مردم بهشهر بارها در حضور مردم و خبرنگاران بر احداث هر چه سریع‌تر این پالایشگاه تاکید کرد. البته خبر کلنگ‌زنی پالایشگاه بهشهر بلافاصله با واکنش رسول اشرفی‌پور مدیر کل وقت حفاظت از محیط زیست استان مواجه شد. وی گفت: خبر اعلام شده در برخی مطبوعات و رسانه‌ها مبنی بر راه اندازی دفتر پالایشگاه حسین‌آباد در بهشهر و مراسم کلنگ زنی احداث پالایشگاه در دهه فجر محمل قانونی ندارد. سازمان جنگل‌ها نیز با نظر مستقل مبنی بر منطقه حسین‌آباد بهشهر را جای مناسبی برای احداث پالایشگاه نمی‌داند.

اعتراض محیط زیست

بر اساس مصوبه سال ۸۱، استقرار صنایع شیمیایی فاضلاب زا در استان های شمالی ممنوع است.  البته با مصوبه‌ای در سال ۸۵ تمام محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها رفع شد. نخستین  گزارشی که در خصوص پالایشگاه مازندران به سازمان محیط‌زیست ارسال شد، مربوط به گزینه حسین‌آباد بهشهر بود که رد شد. هر چند مجوزی برای احداث پالایشگاه در کیاسر صادر شد که اکنون با استناد به آن، در حال ساخت پالایشگاه بهشهر هستند. بر اساس نظر اولیه سازمان محیط‌زیست، احداث پالایشگاه بهشهر به دلیل نزدیکی به ساحل و پناهگاه حیات‌وحش میانکاله منع شد. شنیده‌ها حاکی از آن است که این مخالفت، موجب برکناری فاطمه واعظ جوادی از ریاست سازمان محیط‌زیست شد.

کارشناسان زیست‌محیطی بر این باورند که صرف‌نظر از جانمایی پالایشگاه در بهشهر یا کیاسر، لازم است تکنولوژی سازگار با محیط‌زیست استفاده و استانداردهای زیست‌محیطی رعایت شود. با این حال خرید تجهیزات فنی این پالایشگاه از قزاقستان، تردیدهایی را در خصوص این مساله ایجاد کرده است.

نابودی طبیعت با هدف ایجاد شغل

استاندار مازندران چندی پیش در جمع نمازگزاران روز جمعه بهشهر گفت: احداث پالایشگاه بهشهر موثرترین راه حل معضل فراگیر بیکاری در این شهرستان است و باید با تلاش بیشتر، این طرح بزرگ و ماندگار در بهشهر به اجرا درآید.   

سیدعلی اکبر طاهایی افزود: بیکاران و فارغ التحصیلان دانشگاهی بهشهر نباید در پیچ و خم نامه‌نگاری‌های اداری برای حل مشکلات احداث این پالایشگاه گرفتار شوند و هر چه سریع‌تر باید اختلافات موجود میان محیط‌زیست و این واحد صنعتی برطرف شود.

وی اظهار داشت: احداث پالایشگاه خواسته به حق مردم بهشهر است و با توجه به آمادگی سرمایه گذار برای اجرای هر چه زودتر آن، تاخیر در روند اجرای آن جایز نیست.

رؤسای این پروژه  نیزدر نامه ‌ی به رییس جمهور گفتند که با اجرای آن تحولی ایجاد می‌شود و با این کار مردم منطقه  از فقر و بیکاری رها می‌شوند. ناصر کرمی سردبیر سایت زیست‌محیطی ایرن در این خصوص می‌گوید: همیشه آدم‌هایی که این طرح‌های مخرب را دارند، در سنگر توسعه پناه می‌گیرند. در حالی که محیط‌زیست مشکلی با توسعه ندارد. ما نمی گوییم، یا مبارزه با فقر بد است. اما شما همان نامه را بخوانید که چقدر اغراق‌آمیز است. می‌گوید، ما اگر یک پالایشگاه اینجا بزنیم، فقر در مازندران ریشه‌کن می‌شود. آیا یک پالایشگاه می‌تواند، فقر یک استان سه میلیون نفری را از بین ببرد. مگر چند تا آدم قرار است در این پالایشگاه کار کنند؟

حر منصوری مسوول انجمن دیده‌بان میانکاله نیز معتقد است که احداث پالایشگاه در نزدیکی تالاب میانکاله در نهایت به نفع اقتصاد این منطقه نیست. وی می‌گوید: تنها چیزی که باعث می‌شود آدم احساس تعلق به منطقه‌ای داشته باشد، ملک و زمینش هست. وقتی زمین را از انسان بگیرند و تنها پولش بماند، آن پول ارزش ندارد. با سرعت خیلی زیادی خرج می‌شود و شاید مشکلاتی را هم ایجاد کند و سرمایه ی اصلی ما که زمین و زادگاه‌مان است از بین می رود. صرف‌نظر از اینکه در واقع زمینی که برای پالایشگاه خریداری شده، در حدود ۹۵۰ متری میانکاله هست و فاصله‌ی خیلی کمی هم با آن دارد.

انجمن‌های غیر دولتی و اساتید دانشگاهی رشته‌ی محیط زیست و دست اندرکاران صنعت اکوتوریسم نیز از مخالفان این طرحند. آنها معتقدند که تأسیس پالایشگاه در نزدیکی تالاب میانکاله یعنی از بین رفتن صنعت اکوتوریسم، در حالی که بخش زیادی از مردم این منطقه از این راه امرار معاش کرده و صنعت اکوتوریسم در میانکاله بسیار فعال است.

منصوری در این‌باره می‌گوید: ما در سال قبل بیش از چهارهزار گردشگر داشتیم که به صورت محسوسی در اقتصاد منطقه تأثیر داشتند؛ برای بازدید از میانکاله چکمه می‌خریدند؛ ماشین می‌گرفتند؛ خانه‌های محلی اجاره می‌کردند؛ از لیدر استفاده می‌کردند و به طور محسوس اقتصاد خردی را در منطقه ایجاد کرده بودند.

جلوی مخالفان می ایستم

سید علی اکبر طاهایی استاندار کنونی مازندران  برخلاف کریمی استاندار سابق این استان، در سخنان خود حتی به صورت تلویحی نیز به مسایل زیست محیطی احداث پالایشگاه توجه نشان نمی‌دهد و  از ادبیاتی غیردوستانه برای مواجه با منتقدان استفاده می کند. وی در حاشیه بازدید از روند ساخت پالایشگاه نفت بهشهر گفت: فضا و محیط خوبی برای ساخت پالایشگاه نفت بهشهر آماده شده، به کار خود ادامه دهید و نمی‌گذاریم کسی مانع از ساخت این پروژه بزرگ شود.

احمد علی مقیمی نماینده مردم بهشهر، نکا و گلوگاه هم  در سخنان خود در جریان این بازدید، یکی از رموز سکوت مسوولان فعلی سازمان محیط زیست در خصوص پالایشگاه بهشهر را افشا کرد. او گفت: به سازمان محیط زیست تعهد دادیم که با رعایت استانداردهای زیست محیطی نخستین ساختمان و بهترین ساختمان محیط زیست کشور را در ورودی پالایشگاه نفت بهشهر بسازیم تا به‌خوبی به بررسی بپردازند.

سید محمد کریمی استاندار سابق مازندران با اعلام نهایی شدن نظر محیط زیست درباره احداث پالایشگاه در کیاسر ساری گفته بود: با این حال پالایشگاه بهشهر مورد نظر وزارت نفت است. پالایشگاه بهشهر قرار است در نزدیکی میانکاله احداث شود و باید این اصل مراعات شود که تالاب بین‌المللی میانکاله که یک مکان ملی است و در دنیا معروف است، حفظ شود.

افشین ابوطالبی عضو کنوانسیون تالاب‌ها با اشاره به منحصربه‌فرد بودن تالاب میانکاله می‌گوید: بر اساس استانداردهای بین‌المللی پالایشگاه‌ها باید در بیش از ۱۵ تا ۲۵ کیلومتری نقاط مسکونی و شهرها احداث شوند تا آلودگی حاصل از این نوع صنایع که بسیار سمی هستند و هوا، آب و خاک را مسموم می کنند، از دسترسی مناطق مسکونی و زیستی دور نگه‌داشته شوند.

وی  اعتقاد دارد: با توجه به اینکه کمیته ارزیابی سازمان حفاظت محیط‌زیست در آغاز، موقعیت مکان‌یابی مورد نظر را برای استقرار پالایشگاه منفی ارزیابی کرده و وزارت جهاد کشاورزی نیز به صراحت آن را رد کرده و در دولت هم مصوب شد که منطقه مورد نظر به پرورش ماهیان خاویاری اختصاص یابد، حالا چرا بعضی‌ها اصرار دارند که نسخه غلط را درست تلقی و پیامد بی‌تدبیری را بر طبیعت و بومیان منطقه عرضه کنند.

مصاحبه‌ای که منتشر نشد

سخنان  حدود دو سال پیش مدیرعامل شرکت پالایشگاه نفت مازندران در بهشهر می‌تواند دیدگاه مسوولان صنعت نفت در این خصوص را به گونه‌ای شفاف‌تر پیش روی خوانندگان بگذارد.

علیرضا بیان‌الحق در بهمن ماه ۸۷ گفت‌وگویی با فارس در بهشهر انجام داده است. البته این مصاحبه به دلیل تکذیب‌های مکرر احداث پالایشگاه نفت در بهشهر از سوی مسئولان استانی و کشوری، در آن زمان منتشر نشد. ولی اکنون که احداث پالایشگاه وارد فاز عملیاتی شده، اهمیت این دیدگاه‌ها بیش از پیش نمایان است.

وی با بیان اینکه هیچ کس حق اظهار نظر درباره مکان ساخت پالایشگاه را ندارد، جز وزارت نفت و متولی تاسیس آن نیز وزارت نفت است، نه سازمان حفاظت از محیط زیست؛ گفت: ما تسلیم ضوابط و متعهد به رعایت آن و طرفدار محیط زیست هستیم و حق مقابله با آن را نداریم، اما با مقاومت‌های غیراصولی و غیرواقعی مخالف هستیم.

بیان‌الحق با انتقاد از برخی رسانه‌های مکتوب گفت:  کسی حق ندارد بدون دلیل و منطق افکار عمومی را مورد تخریب قرار دهد و سبب تاخیر در پروژه عظیمی چون پالایشگاه نفت شود.

بیان الحق تلاش شش ساله شرکت در رفع موانع را یکی از نمونه‌های اهمیت موضوع و تعهد آن به ضوابط زیست محیطی اعلام کرد و گفت: برای رسیدن به این مرحله هزینه‌های زیادی صرف و در نهایت تمام آیتم‌های درنظرگرفته شده رعایت شد.

وی در پایان با بیان اینکه پیمانکار پالایشگاه نفت مازندران قرارگاه خاتم‌الانبیا ست، تصریح کرد: پالایشگاه بی‌تردید در بهشهر ساخته می شود، چرا که تمام  موانع برداشته شده، محیط‌زیست توجیه شده و بدون هیچ معطلی مراحل اجرایی آن آغاز می شود.

ناصر کرمی در پاسخ به این پرسش که آیا احداث پالایشگاه در مازندران غیرقانونی است، می گوید: قطعا. اینها رفتند مجوز گرفتند و کارشان را شروع کردند در حالی که مجوز محیط زیست را نداشتند. ضمنا طرح مغایر با طرح‌های بالادست آن منطقه، یعنی طرح آمایش سرزمین استان مازندران و طرح جامع استان است. اما این کارها پوپولیستی است، مثل احداث سد، کارخانه‌ی فولاد و پالایشگاه. چون فناوری ارزانی دارد  و سرمایه‌گذاری آن راحت است و شما در اصل هزینه‌ی این کارها را از طبیعت می‌پردازید. آنها این را محاسبه نمی‌کنند و می‌گویند، من با ۵ میلیارد پالایشگاه ساختم. نمی‌گویند که هزینه‌ی واقعی این پالایشگاه با در نظر گرفتن آن پولی که از طبعیت و محیط می‌پردازند ۲۰۰ میلیارد است.

حر منصوری، مسئول انجمن دیده‌بان میانکاله، در این خصوص می‌گوید: در آن منطقه سنگ بستر را در عمق خیلی پایین‌تری نسبت به جاهای دیگر داریم و این خودش باعث می‌شود از بالادست یعنی جنوب غربی میانکاله، آب‌های روان همه‌ی مشتقات نفتی را به سمت میانکاله ببرند. دقیقا جهت این آب‌ها به سمت میانکاله است.

موافقت پس از مخالفت

غیر از سازمان محیط‌زیست، سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی آبخیزداری نیز با این طرح مخالفت کرد. این سازمان منطقه حسین آباد بهشهر را مکان مناسبی برای احداث این پالایشگاه نمی‌دانست. اما بعد سازمان محیط زیست اعلام کرد که گزارش اجمالی زیست‌محیطی منطقه مورد تأیید قرار گرفته و کمیته‌ی ارزیابی با کلیات طرح موافقت کرده است.

مشابه همین اتفاق در خصوص  احداث پتروشیمی در گلستان هم رخ داد که ابتدا سازمان محیط زیست مخالفت کرد ولی بعد به دلیل توصیه مسوولان ارشد دولتی، به طور مشروط قبول و با کلیت قضیه  موافقت کرد.

البته تاکید مسوولان وزارت نفت بر احداث پالایشگاه در بهشهر، کمی عجیب و تامل برانگیز به نظر می‌رسد. وزارت نفت در طول ۴ سال اخیر کارنامه درخشانی در عمل به برنامه‌های پالایشگاه سازی خود در سایر نقاط کشور نداشته است و آنچه از آن با عنوان نهضت پالایشگاه‌سازی یاد می‌کردند، در عمل پیشرفت چندانی نداشته است. این در حالی است که آنها پیش از این وعده داده بودند تا پایان سال جاری، ظرفیت پالایش نفت در داخل کشور به دو برابر وضعیت سال ۸۴ برسد. ساختمان‌های اداری این پروژه‌ها در تهران و سایر شهرها به سرعت احداث شدند ولی بخش پالایش نفت آنها از زمان‌بندی صورت گرفته به شدت عقب است. پالایشگاه‌های شهریار در تبریز، آپادانا در کرمانشاه، ستاره خلیج‌فارس در هرمزگان و ۵ پالایشگاه دیگر که مطالعات زیست محیطی کامل‌تری دارند، به دلیل مشکلات مالی، فنی و مدیریتی در وضعیتی نیمه‌تعلیق به‌سر می‌برند. اصرار بر ساخت پالایشگاه در نزدیکی میانکاله در چنین شرایطی، کمی غیرمعقول می‌نماید.

منبع: خبرآنلاین

پایان پیام

: ارسال به شبکه‌های اجتماعی